Trong bối cảnh xuất khẩu Việt Nam tiếp tục phục hồi mạnh sau nhiều biến động toàn cầu, nhiều doanh nghiệp đang đối mặt với một nghịch lý: đơn hàng tăng nhưng biên lợi nhuận lại ngày càng thu hẹp.
Chi phí logistics leo thang, tồn kho kéo dài, áp lực giao hàng quốc tế và sự thiếu đồng bộ trong vận hành đang trở thành bài toán lớn với không ít doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu.
Theo ông Lê Thanh Trúc – Founder & CEO Truc Nguyen Supply Chain Solutions, phần lớn doanh nghiệp hiện nay không thiếu cơ hội thị trường. Điều họ thiếu là khả năng kiểm soát vận hành và tổ chức chuỗi cung ứng đủ hiệu quả để duy trì tăng trưởng bền vững.
“Nhiều doanh nghiệp nghĩ mình mất tiền ở bán hàng. Nhưng thực tế, lợi nhuận thường mất trong kho, trong kế hoạch sản xuất và trên đường vận chuyển”, ông Trúc chia sẻ.
Khi tăng trưởng nhanh tạo áp lực lên hệ thống vận hành
Xuất phát từ nhiều năm trực tiếp tham gia điều phối vận hành, quản lý dòng hàng và xử lý chuỗi cung ứng thực tế, ông Trúc cho biết ông nhận ra một vấn đề lặp đi lặp lại ở nhiều doanh nghiệp Việt Nam: tăng trưởng nhanh nhưng hệ thống vận hành chưa theo kịp.
“Khi chuỗi cung ứng không được kiểm soát tốt, chi phí phát sinh sẽ xuất hiện ở khắp nơi nhưng doanh nghiệp lại khó nhìn thấy ngay. Tồn kho tăng, giao hàng chậm hay kế hoạch nhập nguyên liệu thiếu đồng bộ đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận”, ông nói.
Theo ông, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn đang tối ưu từng bộ phận riêng lẻ thay vì nhìn tổng thể toàn chuỗi vận hành. Điều này khiến dòng hàng thiếu liên kết, tồn kho tăng cao và chi phí logistics bị đội lên theo thời gian.
“Trong giai đoạn thị trường thuận lợi, những vấn đề vận hành thường bị che lấp bởi doanh thu. Nhưng khi chi phí tăng hoặc đơn hàng biến động, toàn bộ điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng sẽ lộ ra rất nhanh.”
Logistics không còn là bài toán vận chuyển
Theo CEO Truc Nguyen Supply Chain Solutions, logistics hiện đại không còn đơn thuần là giao nhận hay vận tải, mà đã trở thành bài toán tổng thể về vận hành, dòng tiền và khả năng duy trì tăng trưởng của doanh nghiệp.
Thay vì tiếp cận theo mô hình logistics truyền thống, doanh nghiệp lựa chọn tập trung vào các giải pháp supply chain và tối ưu vận hành cho nhóm khách hàng sản xuất, thương mại, xuất khẩu và doanh nghiệp FDI.
“Mỗi ngành đều có một đặc thù vận hành khác nhau. Nếu không hiểu cấu trúc vận hành của ngành đó thì rất khó tối ưu hiệu quả thật sự”, ông Trúc cho biết.
Theo ông:
* ngành nội thất xuất khẩu chịu áp lực lớn về tồn kho nguyên vật liệu và kế hoạch container theo mùa;
* ngành dệt may phụ thuộc mạnh vào tiến độ nguyên phụ liệu và lịch giao hàng;
* thủy sản yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt chuỗi lạnh;
* trong khi điện tử và linh kiện đòi hỏi độ chính xác rất cao về thời gian giao nhận.
“Chúng tôi không nhìn logistics như bài toán vận chuyển. Chúng tôi nhìn nó như bài toán hiệu quả vận hành tổng thể của doanh nghiệp.”
Tối ưu chuỗi cung ứng để giữ lợi nhuận
Theo chia sẻ từ doanh nghiệp, ở một số khách hàng thuộc lĩnh vực nội thất xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu, việc đồng bộ kế hoạch nhập nguyên liệu, sản xuất và xuất hàng giúp chi phí logistics tổng thể ghi nhận giảm khoảng 20–25%, đồng thời rút ngắn đáng kể thời gian giao hàng trong mùa cao điểm.
Trong ngành dệt may, việc tối ưu dòng nguyên phụ liệu và kế hoạch giao hàng giúp cải thiện rõ rệt tỷ lệ giao đúng hạn, đặc biệt với các đơn hàng có áp lực tiến độ cao.
Đối với nhóm doanh nghiệp giày da và ba lô túi xách, giải pháp gom hàng và chuẩn hóa quy trình nhập – xuất kho giúp giảm đáng kể chi phí vận hành và tăng tốc độ quay vòng hàng hóa.
Ở lĩnh vực thủy sản xuất khẩu, doanh nghiệp tập trung kiểm soát chặt vận chuyển lạnh và tối ưu thời gian lưu kho nhằm hạn chế hao hụt và duy trì chất lượng hàng hóa trong quá trình xuất khẩu.
Trong khi đó, với nhóm doanh nghiệp nông sản như trái cây, cà phê hay hạt điều, việc lập kế hoạch vận chuyển theo mùa vụ giúp doanh nghiệp chủ động hơn về chi phí logistics trong giai đoạn cao điểm.
Theo ông Trúc, tối ưu chuỗi cung ứng không đơn thuần là cắt giảm chi phí mà là xây dựng một hệ thống vận hành đủ ổn định để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh dài hạn.
“Tăng trưởng phải đi cùng khả năng kiểm soát”
Nhìn lại quá trình phát triển doanh nghiệp, ông Lê Thanh Trúc cho rằng thách thức lớn nhất của ngành logistics và supply chain không nằm ở việc tìm kiếm khách hàng mà nằm ở khả năng duy trì chất lượng vận hành khi quy mô tăng nhanh.
“Ngành này có biên sai số rất thấp. Chỉ một mắt xích chậm trễ cũng có thể ảnh hưởng toàn bộ kế hoạch sản xuất, giao hàng và dòng tiền của doanh nghiệp”, ông nói.
Theo ông, bài học lớn nhất trong quá trình điều hành là doanh nghiệp chỉ có thể phát triển bền vững khi xây dựng được hệ thống đủ khả năng kiểm soát.
Hiện doanh nghiệp tập trung vận hành dựa trên ba yếu tố gồm con người, quy trình và dữ liệu nhằm giảm phụ thuộc vào cá nhân và tăng tính ổn định trong toàn hệ thống.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục thay đổi nhanh, CEO Truc Nguyen Supply Chain Solutions cho rằng lợi thế cạnh tranh trong tương lai sẽ thuộc về những doanh nghiệp có khả năng vận hành linh hoạt, kiểm soát dữ liệu tốt và thích ứng nhanh với biến động thị trường.
“Doanh nghiệp có thể tăng trưởng nhờ cơ hội thị trường. Nhưng để đi đường dài, họ phải xây được một hệ thống có khả năng kiểm soát.”